Sinds 1999 is Richard Valk regisseur van 2 Meter Sessies. In deze 2 Meter de Zondag In praten we met Richard over memorabele sessies van ondere andere Coldplay, Ryan Adams en Ice T, zijn aanpak en wanneer hij een live-registratie geslaagd vindt. “Soms is het in beeld brengen van communicatie tussen de muzikanten veel belangrijker dan een solo.”
Richard Valk begon in 1992 Valk Producties. In eerste instantie als regisseur, maar later ook als producent. Diverse bekende televisieprogramma’s zijn terug te vinden op zijn CV. Ook registraties van grote concerten, videoclips, documentaires en animaties (als producent) behoren tot zijn vakgebied.
Via het VARA programma Jules Unlimited kwam Richard met 2 Meter Sessies bedenker/presentator Jan Douwe Kroeske in contact, die ook dit educatief wetenschappelijk programma voor kinderen presenteerde. Ze hadden het regelmatig over 2 Meter Sessies.
RUSTPUNT
Op 10 september 1999 regisseerde Richard zijn eerste 2 Meter-sessie. En meteen met twee toen grote Britpop bands: Travis en Ocean Colour Scene. Direct concrete ideeën over hoe hij een 2 Meter-sessie zou filmen, had Richard nog niet. Maar de essentie van het programma was al wel helder voor hem:
“2 Meter Sessies stond bij mij voor kwaliteit, voor rust, voor goede muziek. Met een rustpunt in al het andere geweld, zou ik bijna willen zeggen.”
En dat klopt volgens Jan Douwe Kroeske.
“De werkwijze van 2 Meter is door de jaren heen geperfectioneerd,” legt hij uit. “Het gaat vooral om het in beeld brengen van wat er gebeurt. What you see is what you get. Een regisseur moet daarom de band begrijpen, snappen wat ze beweegt. Het vraagt om een visie en niet iedereen heeft dat. Richard wel. Bij 2 Meter Sessies hebben we in vijfentwintig jaar maar een paar regisseurs gehad, acht, geloof ik. Voor een televisieprogramma is dat heel weinig. Het klinkt een beetje arrogant, maar niet iedereen past in de werkwijze van 2 Meter Sessies. Richard past goed bij ons.”
Maar wat is die stijl dan precies? Het is lastig om er een duidelijke Richard-stempel op te drukken. Al vertelt de regisseur wel dat hij regelmatig te horen krijgt dat mensen zijn stijl herkennen in producties.
“Vooral ook als ik dat doorvoer in de grote concerten die ik bijvoorbeeld met Anouk en Kyteman heb gedaan,” vertelt hij.
Jan Douwe snapt wat hij bedoelt: “In de core, ook in grote dingen, is het 2 Meter Sessies.”
Gevraagd naar zijn werkwijze bij een 2 Meter-sessie antwoordt Richard dat hij vooral de snelheid uit de montage probeert te halen.
“En dan niet door middel van rare camerabewegingen of dat soort zaken,” benadrukt hij.
Het gaat de regisseur vooral om momentjes tussen de muzikanten.
“Dat staat voor mij bovenaan,” legt hij uit. “Dus ieder blikje, ieder lachje van een bassist naar een gitarist, ieder schouderklopje: dat zijn allemaal dingen waar ik erg op gefocust ben in een sessie.”
“En geen al te snelle beeldwisselingen,” gaat hij verder. “Gewoon vangen wat er tussen de muzikanten gebeurd. Communicatie tussen muzikanten is heel belangrijk. En soms belangrijker dan een solo. Tezamen met mooie shots, close-ups en dicht op de emotie proberen te zitten, zijn dat de dingen waar ik me aan vasthoud. En die ideeën ben ik later ook wel gaan uitbouwen bij mijn registraties van concerten.”
CHEMIE
Een sessie valt en staat vooral bij de muziek. Hoe de band het heeft uitgevoerd.
Richard erkent dat: “Als een muzikant alles heeft gegeven en zijn of haar eigen muziek naar een grotere hoogte heeft gebracht, vind ik die sessie in eerste instantie geslaagd. En in tweede instantie ben ik natuurlijk heel blij als ik dat gepakt heb, waar ik altijd naar op zoek ben. Dus dat samenspel, blikjes; noem het maar op. Als dat er ook is, ja, dan denk ik dat je kan spreken van een geslaagde sessie.”
Een sessie waar volgens Richard alles perfect samen kwam, was die met de Amerikaanse singer/songwriter Beth Hart. Hij is erg trots op.
“Omdat het van a tot z, 100% puur was,” legt hij uit. “Die sessie was waanzinnig, tot tranen toe raakte ze me. En niet alleen mij, ik kan me nog herinneren dat de hele crew ademloos heeft gekeken en geluisterd. Dat zijn wel dingen waar ik heel blij mee ben.”
Ook de sessie die Anouk samen met Live zanger Ed Kowalczyk deed, staat Richard nog helder bij.
“Je zag duidelijk dat Anouk tegen hem opkeek, maar je zag ook dat er een chemie was. En dat probeerde ik dan vooral te vangen door middel van getrokken shots langs Anouk richting Ed of langs Ed richting Anouk. Dat je echt duidelijk ziet dat er iets gebeurde ter plekke. En dat was ook zeker zo.”
De opmerkelijke samenwerking van rockband Stereophonics met Tom Jones weet Richard ook nog goed te herinneren:
“Stereophonics kwam binnen als een wat losgeslagen, eigenwijs bandje dat er eigenlijk niet zoveel zin in had. Tom was ietsjes later en toen hij binnenkwam ontstond er ineens chemie en zag je gewoon aan de jongens dat een oude leermeester binnenkwan waardoor er echt iets gebeurde. Dat soort momenten zijn goud waard in een sessie, vind ik.”
COMPONEREN MET CAMERA’S
Een specifieke werkwijze vergt een goede voorbereiding. En eigenlijk is die bij elke op te nemen sessie hetzelfde en in de basis vrij simpel: gewoon veel luisteren naar de muziek die ze maken. Daarom wil Richard ook graag het laatste album van de band hebben en zoekt hij op Youtube een aantal clipjes op.
Ook met Jan Douwe heeft hij regelmatig contact in de dagen voor een opname. Telefonisch en soms ook face-to-face. Ook op de opnamedag zondert het duo zich even af om te praten over de benadering.
“Dat zijn onze momentjes,” benadrukt Jan Douwe, die overigens zelf ook een regie diploma heeft.
Tijdens de opnames van 2 Meter Sessies staat Richard achter de cameramensen. Hij is niet via een koptelefoon verbonden met ze. Kleine accentjes aanleggen of aangeven, lukt dus ook niet omdat hij dan steeds naar ze toe zou moeten lopen.
“Maar,” verduidelijkt Richard, “daarvoor zorg ik wel altijd dat ik cameramensen heb die ik 100% vertrouw. Cameramensen die al veel vaker 2 Meter Sessies hebben gedaan, waarvan ik weet dat ze een goed muzikaal gevoel hebben. Dan hoef je dat soort kleine dingetjes niet meer te sturen, stuur je eigenlijk vooral in sfeertjes.”
Maar dat is niet het allerbelangrijkste. Dat is er voor zorgen dat ze niet hetzelfde draaien. En net als bij de muzikanten, is het voor de cameramensen erg belangrijk dat er communicatie (zei het vooral nonverbaal) tussen ze is. Dat ze weten wat de ander filmt of juist niet aan het filmen is.
Richard: “Ik zit nu close, ga jij wat wider? Hebben we altijd zang? Dat soort dingen. Zo componeer je een beetje met die camera’s, maak je een compositie.”
Soms wordt er afgeweken van de vertrouwde werkwijze. Zoals met de sessie van Melissa Etherridge.
“Als experiement heb ik daar geprobeerd om een nummer te vangen in één shot, vertelt Richard. “Met een steady cam zijn we om haar heen gaan lopen. Wat een hele eigen dynamiek en eigen spanning af.”
COLDPLAY
Een sessie waar Richard nog graag aan terugdenkt is die met Coldplay in 2000. De band, die dit weekend in een uitverkocht Ahoy staat, had toen net een debuutalbum uit.
“Een magisch moment,” noemt de regisseur het.
Speciaal voor deze sessie had zanger Chris Martin een camera van het programma gekregen voor wat leuke shots. Die camera ging Richard ophalen bij de band die net bij Paradiso was aangekomen waar ze die avond in de kleine zaal zouden spelen.
Richard: “Moet je voorstellen: ik liep met Chris naar boven, naar de kleine zaal, en we zagen de grote zaal. Waarop Chris tegen mij zei: ‘Als ik hier toch nog eens mag spelen, in de grote zaal van Paradiso, wat zou dat ongelooflijk te gek zijn’.”
Even later volgde er weer een bijzonder moment.
“In een soort van pauze zat Chris achter de piano en speelde, meen ik, het nummer Clocks. ‘Ja,’ zei Chris, ‘dit is een nieuw nummertje waar ik even mee bezig ben. Ik weet niet wat het is, misschien is het wel helemaal niks’. En dat het dan later zo’n groot nummer wordt, dat is achteraf gezien heel bijzonder, denk ik.”
Een jaar later komt Richard de band weer tegen, op Lowlands. Dan is de band al uitgegroeid tot een band van formaat.
“Chris herkende mij nog, wat ik sowieso al behoorlijk bijzonder vind voor een muzikant, en ze stonden daar in de Alfa tent (het grootste Lowlands podium – red). We raakten een beetje aan de praat en ik vroeg hem of hij dat moment in Paradiso nog kon herinneren. Dat kon hij, maar meteen voegde hij er aan toe dat dat soort dingen helaas nu nooit meer konden gebeuren.”
WAANZINNIG
Al pratend komen er steeds meer bijzondere sessies bij Richard bovendrijven. Zoals die op papier vreemde samenwerking tussen gitarist Jan Akkerman en rapper Ice T.
“Dat was in Hotel Arena,” vertelt Richard. “Een prachtige omgeving en ook twee muzikanten waar tussen echt iets gebeurde. Een rare combinatie die terplekke wel bleek te werken.”
Of neem die sessie met Ryan Adams: “Die brak bijna de boel af in Tivoli De Helling in Utrecht, maar zette wel een waanzinnige sessie neer. Maar ook die keer met Michael Franti was geweldig. Wat die man teweeg brengt als je daar op twee meter afstand van staat, dat is waanzinnig, dat is ongelooflijk. Daar gebeurt echt iets.”
BREDE MUZIEKSMAAK
Maar wat als er nu een band staat waar de regisseur niks mee heeft? Hoe gaat hij dan te werk? Werkt dan anders?
Voor Richard blijkt dit geen probleem te zijn: “Het mooie aan 2 Meter Sessies is dat ik zelden een band tref waar ik echt helemaal niks mee kan. De band die er staat heeft sowieso wel een kwaliteit die ik herken. En dan hoef ik er niet helemaal enthousiast over te zijn, maar ik herken hem wel.”
Als voorbeeld noemt Richard de Friese band De Kast:
“Ik ben geen groot fan van die band, maar als Syb dan een nummer doet van een Belgische zanger en je ziet dat-ie zijn hele ziel en zaligheid daar inlegt dan doet dat toch wel wat met me.”
Wat ook helpt is de brede muzieksmaak van Richard.
“Mijn muzieksmaak loopt van Radiohead via Muse naar de experimentele jazz van John Zorn,” legt hij uit. “Van Rachmaninov tot de top 40 van nu, waar ik een Rihanna en een Lana del Rey, om maar wat te noemen, ook niet onaardig vind. Ik kan er erg goed naar luisteren en snap in ieder geval wel waarom mensen dat goed vinden. Een hele brede smaak dus. En laat ik trouwens mensen als David Bowie ook niet vergeten te noemen.”
Als regisseur heeft Richard dus een groot aantal bijzondere muziekmomenten mee gemaakt in de loop der jaren. Welke band staat nog op zijn 2 Meter Sessies verlanglijstje?
“Pearl Jam,” zegt hij resoluut. “Lijkt me te gek. Een sessie met Pearl Jam: fantasisch.”
Alle artikelen in de categorie Zondagbijlage
